काठमाडौं । नेपाल प्रहरीमा बढुवाको मौसम सुरु भएको छ । सर्वोच्च अदालतले पूर्वएसएसपी यादवराज खनालले हालेको मुद्दामा पद खाली भएको तीन महिनाभित्र बढुवा गर्न दिएको निर्देशनअनुसार सरकारले प्रहरी नियमावली २०७१ मा संशोधन गरी अधिकृत तहमा बढुवा हुन चार बर्ष पुगेको हुनुपर्ने प्रावाधान संशोधन गरी तीन बर्ष कायम गरिसकेको छ ।

नियमावली संशोधनपछि प्रहरीमा बढुवाको बाटो खुलेको छ । नेपाल प्रहरीमा डीआइजी १, एसएसपी १५ र एसपी ३१ वटा पद रिक्त छन् । नियमावली संशोधनपछि अब प्रहरीमा इन्स्पेक्टरदेखि डीआइजीसम्मको बढुवा प्रक्रिया अगाडि बढ्ने भएको छ ।

डीएसपीका लागि आईए पासको लर्को

नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरी बलमा स्नातक पास मात्र अधिकृत बढुवा हुन पाउ“छ । सशस्त्रमा प्रवीणता प्रमाणपत्र तह(आईए) पास हुनेहरु अधिकृत बढुवा हुन नपाउने प्रावधानका कारण केही महिनाअघि संजय राणा डीआइजी बढुवा नभई एसएसपीबाटै बिदा भए । तर नेपाल प्रहरीमा एकाध ब्यक्तिलाई बढुवा गर्नका लागि संगठनको नीति नै भताभुंग पार्न लागिएको छ ।

इन्स्पेक्टर हुन नेपाल प्रहरीमा पनि स्नातक पास हुनुपर्छ । सईबाट इन्स्पेक्टर बढुवा हुन पनि स्नातक योग्यता हुनुपर्ने नीति छ । यद्यपि नियमावलीमा उल्लेख गरिएको छैन । तर त्यो नीति विपरीत आइए पासलाई पनि इन्स्पेक्टरबाट डीएसपी बढुवा गर्ने तयारी भइरहेको छ । यसरी एकाध ब्यक्तिको फाइदाका लागि प्रहरी संगठनमा गलत नजीर कायम गराउन खोजिएको स्रोत बताउछ ।

आइए पास मात्र भएका इन्स्पेक्टरहरु डीएसपी बढुवाका लागि शक्तिकेन्द्र धाइरहेका छन् । सेना र सशस्त्रमा सिनियर अधिकृत बढुवा हुनका लागि स्नातक नियम नै बनाइएको छ । प्रहरीमा नियम नबनाइए पनि स्नातक पासलाई मात्र सिनियर अधिकृत बढुवा गर्ने परम्परा छ । तर अहिले रिक्त ६५ डीएसपी पदको बढुवामा आईए मात्र पास इन्स्पेक्टरहरु बढुवाको दौडमा नेताका घर घरमा धाउन थालेका छन् ।

२०६४ पुस ३० प्रहरी नायब निरीक्षक(सई)बाट इन्स्पेक्टर बढुवा भएका आईए मात्र योग्यता भएका करीब २८ जना डीएसपी बढुवाको दौडमा लागेका छन् । असई भर्ना हुँदाको ८८ टोलीका आईए पास इन्स्पेक्टरहरु डीएसपी बढुवाका लागि शक्ति केन्द्रहरुमा धाउन थालेका हुन् ।

जसका कारण स्नातक पास गरेका फ्रेस इन्स्पेक्टरहरु बढुवाबाटै बन्चित हुने भएका छन् । यसरी नीति विपरीत बढुवा गर्दा स्नातक पास गरी प्रतिस्पर्धाबाट आएका अधिकृतहरुको मनोबल गिर्ने प्रहरी स्रोत बताउँछ ।

आईए पासमात्र भएका इन्स्पेक्टरहरु प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीदेखि नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल, महासचिव बिष्णु पौडेलदेखि प्रतिपक्षी दलका नेता शेरबहादुर देउवासम्मको पावर लगाउँदै बढुवाको लिगलिगे दौडमा रहेको स्रँेत बताउछ ।

यीमध्ये कतिपयले त अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका प्रमुख आयुक्त नवीनकुमार घिमिरेको नाम समेत बद्नाम गर्दै बढुवा हुन खोजिरहेको स्रोतले बताएको छ ।

उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलको नाम समेत कतिपयले लिने गरेका छन् । स्नातक पास गरेका तर कारबाहीमा परेका इन्स्पेक्टरहरु पनि बढुवाको दौडमा छन् । कारबाहीमा परेकाहरु पनि जनजातिकाले जनजाति मूलकै संचारकर्मीदेखि नेता र अरु जातका पनि नेतादेखि गृहमन्त्री रामबहादुर थापा र सचिव प्रेमकुमार राईको नाम लिंदै बढुवाको लबिङमा लागेका छन् ।

नेपाल प्रहरीमा राजनीतिक हस्तक्षेपका कारण आइए पास भएकाहरुलाई इन्स्पेक्टर र डीएसपी बनाउने खेल विगतमा कृष्णप्रसाद सिटौला गृहमन्त्री हुँदा पनि भएको थियो । सिटौला गृहमन्त्री हुँदा उनका नातेदार सई रुद्र चुडाल(हाल अवकाश) लाई आइए मात्र पास भए पनि इन्स्पेक्टर बढुवा गर्न तत्कालीन आइजीपी ओमविक्रम राणालाई चर्को दबाब दिइएको थियो ।

राणाले संगठनको प्रचलन विपरीत चुँडाललाई बढुवा गर्दा चन्द्रसिंह लामा, महेन्द्र थापा, शिव बस्नेतलगायतका आइए पास सईहरु पनि इन्स्पेक्टर बढुवा भए । एक ब्यक्तिका लागि नीति विपरीत बढुवा गर्न खोज्दा प्रहरी संगठनभित्र नैराश्यता समेत प्रकट गर्नसक्ने कुरामा गृहमन्त्रालयले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ ।
-साँघु